Hayatım boyunca birlikte çalıştığım insanlar arasında beni en çok zorlayanlardan biri Kemal Abi'ydi.

İşin ilginç tarafı, bugün geriye dönüp baktığımda bana en çok şey katan insanların başında yine o geliyor. Bugün hâlâ görüşüyoruz ve dostluğu benim için çok kıymetli.

Onunla tanıştığımda çalıştığım markanın yönetim danışmanıydı ve kariyerimin ilk yıllarında da değildim. Uzun süredir yöneticilik yapıyordum. Farklı ekiplerle çalışmış, sayısız toplantıya katılmış, birçok başarılı yönetici tanımıştım. Buna rağmen Kemal Abi'nin düşünme biçimi bende bambaşka bir iz bıraktı.

Toplantılar bazen saatlerce sürerdi. Herkes notlarını toplar, bilgisayarını kapatır, artık işin bittiğini düşünürdü. Tam o sırada Kemal Abi sessizce bir soru sorardı. O ana kadar konuştuğumuz her şey bir anda başka bir anlam kazanırdı. Toplantı biterdi ama o soru benimle birlikte eve gelirdi.

Çalışma arkadaşlarımın çoğu onunla çalışmaktan pek hoşlanmazdı. Çünkü insanı rahat bırakmazdı. Sürekli sorgular, alıştığımız düşünme biçimini bozardı.

Ben ise her toplantıdan sonra aynı şeyi düşünürdüm.

"Onun baktığı yerde, benim henüz göremediğim bir şey vardı."

Bazen söylediklerine ilk anda katılmaz, hatta içimden itiraz ederdim. Ama yıllar sonra dönüp baktığımda şunu fark ettim: Hayatımda gerçekten iz bırakan insanlar, bana cevap verenler değil; düşünme biçimime yeni bir pencere açanlar olmuştu. 

O yıllarda bunun sadece iş hayatıyla ilgili olduğunu sanıyordum. Yanılmışım.

Aradan yıllar geçti. Çalıştığım şirketler de değişti, birlikte yol yürüdüğüm insanlar da. O günlerde Kemal Abi'nin neden o kadar farklı düşündüğünü tam olarak anlayabildiğimi söyleyemem. Bazı şeyleri insan yaşarken değil, yıllar sonra anlıyor. Aynı düşünce, bambaşka bir günün içinde yeniden çıkıp karşınıza oturuyor.

Ben bunu en net, ev taşıdığımız gün fark ettim.

Bir siteden başka bir siteye taşınıyorduk. Belirli bir saate kadar yeni eve tamamen taşınmamız gerekiyordu. Yardıma gelen insanlar vardı. Yeni evde bizi bekleyen başka bir düzen vardı. Bütün bu telaşın içinde altı aylık bir bebeğin ihtiyaçları da vardı.

Asıl endişem, planın aksaması ve günün sonunda eşyalarla ortada kalmaktı.

Daha sabahın ilk saatlerinde işlerin planladığımız gibi gitmeyeceği belliydi. Nakliye firması geç geldi. Üstelik söz verdikleri kadar personel de göndermemişlerdi. Her telefon konuşmasında yeni bir mazeret vardı.

Birkaç yıl önce olsaydı büyük ihtimalle tartışırdım. Haklı olduğumu anlatmaya çalışır, belki de bütün günün gerginliğini o tartışmanın içine taşırdım.

Bu kez telefonu kapattıktan sonra birkaç saniye hiçbir şey yapmadan bekledim.

Kendime tek bir soru sordum.

"Şu an haklı olmaya mı ihtiyacım var, yoksa bu işi bitirmeye mi?"

Cevabı aslında düşündüğüm kadar karmaşık değildi.

O anda ihtiyacım olan şey haklı çıkmak değildi.

Taşınmayı tamamlamaktı.

İşte tam o anda fark ettim ki mesele onların geç kalması değildi.

Mesele, benim o olaya hangi çerçeveden baktığımdı.

Yıllardır aynı cümleyi kurarım.

Çerçeve her şeydir.

Bunu söylediğimde çoğu kişi ne demek istediğimi ilk anda anlamaz.

Çünkü çerçeve dediğim şey, başımıza gelenler değil; onlara nereden baktığımızdır.

O gün nakliye firması yanlış yapmıştı.

Bunu görmezden gelmedim.

İş bittikten sonra eksikleri tek tek konuştuk.

Yapılmayan işleri değerlendirdik.

Ve hak etmedikleri kısmı ödemedim.

Ama onların tavrı benim tavrımı belirlemedi.

Ben onların kurallarıyla değil, kendi değerlerimle hareket etmeyi seçtim.

Akşam kolilerin arasında otururken aklıma yine Kemal Abi geldi.

Bugün bana söylediği cümlelerin çoğunu hatırlamıyorum.

Ama bana bıraktığı düşünme biçimini hâlâ taşıyorum.

Belki de bazı insanların hayatımızdaki en büyük etkisi budur.

Bize cevap vermezler. Bize yeni doğrular öğretmezler. Sadece bildiğimiz doğrulara başka bir yerden bakmamızı sağlarlar.

Yıllar içinde fark ettiğim şey, sadece verdiğim tepkilerin değişmesi değildi.

Asıl değişen, kendime sorduğum sorulardı.

Eskiden yaşadığım hemen her olayda gözüm önce karşımdakine giderdi.

"Neden böyle yaptı?"

"Neden verdiği sözü tutmadı?"

Bugün ise kendime önce başka bir soru soruyorum.

"Bu olay geçecek. Peki ben nasıl biri olarak kalacağım?"

Sanırım bütün fark burada.

İnsanlar size nasıl davranacaklarını kendileri seçer.

Ama sizin nasıl biri olacağınıza onlar karar veremez.

En azından siz izin vermediğiniz sürece.

Belki de kendini yönetmek dediğimiz şey tam da burada başlıyor.

Başkalarının sizi kendi çerçevelerinin içine çekmesine izin vermediğinizde.

Bugün biri bana yıllar içinde öğrendiğin en önemli şeyi sorsa...

Muhtemelen uzun uzun anlatmam.

Sadece şunu söylerim.

Çerçeve her şeydir.

Çünkü günün sonunda hayatı değiştiren şey, başımıza gelenler değil...

Başımıza gelenlerin bizi nasıl bir insana dönüştürmesine izin verdiğimizdir.