Yanlış lokasyonda açılan bir franchise, en güçlü markayı dahi kısa sürede sürdürülemez bir yapıya sürükleyebilir. Peki bu durumda bedeli kim öder? Marka mı, yatırımcı mı, yoksa her ikisi mi? Bu yazıda, franchise yatırımlarında yanlış lokasyonun yarattığı görünmeyen riskleri ve bu risklerin kime nasıl yansıdığını ele alıyoruz.

Yanlış Lokasyon Nedir?

Yanlış lokasyon, yalnızca “işlek olmayan bir yer” anlamına gelmez. Çoğu zaman lokasyon;

• Yeterli yaya trafiğine sahip olabilir
• Görünürlük açısından avantajlı görünebilir
• Kira bedeli makul olabilir

Ancak hedef müşteri profiliyle uyumsuzsa, bu lokasyon yatırım açısından yanlıştır.

Yanlış lokasyon genellikle şu durumlarda ortaya çıkar:

• Markanın hedeflediği gelir seviyesiyle çevredeki hane gelirinin örtüşmemesi
• Yaya sayısının yüksek ancak satın alma niyetinin düşük olması
• Rakip yoğunluğunun yanlış okunması
• Bölgenin gün içi kullanım amacının (çalışma, geçiş, turizm vb.) dikkate alınmaması

Franchise Sisteminde Lokasyon Riskini Kim Üstlenir?

Franchise modellerinde teorik olarak:

Marka, iş modelini ve konsepti sunar
Yatırımcı, lokasyonu bulur ve yatırımı yapar

Bu yapı nedeniyle yanlış lokasyonun finansal bedelini doğrudan franchise yatırımcısı öder.

Bu bedel çoğu zaman şu kalemlerde ortaya çıkar:

• Beklenen cironun tutmaması
• Sabit giderlerin karşılanamaması
• Personel devir oranının artması
• Kârlılığın sürekli ertelenmesi

Marka açısından risk daha sınırlıdır; ancak uzun vadede:

• Marka algısı zedelenir
• Bölgesel başarısızlıklar zincirin büyümesini yavaşlatır

Yatırımcıların En Sık Yaptığı Lokasyon Hataları

Yanlış lokasyon kararlarının önemli bir kısmı benzer varsayımlara dayanır.

En yaygın hatalar:

• “Bu cadde her zaman işler” varsayımı
• Yalnızca yaya sayısına bakarak karar vermek
• Kira avantajını lokasyon avantajı sanmak
• Rakiplerin varlığını otomatik talep göstergesi olarak görmek

Oysa lokasyon analizi; yalnızca bugünü değil, lokasyonun sürdürülebilirliğini ölçmelidir.

Yaya Sayısı mı, Yaya Profili mi?

Franchise lokasyon analizinde en kritik sorulardan biri şudur:
Bu lokasyondan geçen insanlar, bu markanın müşterisi mi?

Örneğin:

Yüksek turist trafiği olan bir bölgede, düzenli müşteri gerektiren bir konsept zorlanabilir
Yoğun geçiş noktalarında hızlı tüketim çalışırken, uzun oturum gerektiren işletmeler verimsiz kalabilir

Bu nedenle lokasyon değerlendirmesi yapılırken:

• Yaya sayısı
• Yaya profili
• Gün içi zaman dilimi dağılımı

birlikte analiz edilmelidir.

Veriye Dayalı Lokasyon Analizi Neden Şart?

Sezgiye dayalı lokasyon kararları, günümüz franchise ekosisteminde ciddi bir risk taşır.
Veriye dayalı lokasyon analizi ise şu sorulara net yanıt üretir:

• Bu lokasyon hangi müşteri profiline hitap ediyor?
• Markanın hedef kitlesi bu bölgede yeterli yoğunlukta mı?
• Rakipler talebi mi gösteriyor, doygunluğu mu?
• Bölgenin potansiyeli artıyor mu, düşüyor mu?

Bu soruların yanıtı olmadan yapılan her yatırım, yüksek belirsizlik içerir.

Yanlış Lokasyonun Görünmeyen Bedeli

Yanlış lokasyon yalnızca finansal kayıp değildir.
Zaman, motivasyon ve operasyonel enerji kaybı da yaratır.

Çoğu franchise yatırımcısı için asıl risk:

Yanlış kararın geç fark edilmesi
Sorunun lokasyondan değil, işletmeden kaynaklandığının sanılmasıdır

Bu durum, yatırımcının daha fazla kaynak harcayarak hatayı derinleştirmesine neden olabilir.

Sonuç: Bedeli Kim Öder?

Franchise lokasyon seçimi yanlış yapıldığında:

• Finansal bedeli yatırımcı öder
• Operasyonel yükü işletme taşır
• İtibar riskini marka paylaşır

Bu nedenle franchise yatırımlarında başarı, yalnızca doğru markayı seçmekle değil, o markaya doğru lokasyonu eşleştirmekle mümkündür.